عیارسنجی خورشید کار شب‌پره شد

به گزارش پایگاه خبری خبرشهر، انتشار پست یکی از فعالان اینستاگرام درباره شاهنامه، واکنش‌های بسیاری را میان جامعه ادبی، اهالی فرهنگ و حتی مخاطبان عام به‌همراه داشته است. کاربران اینستاگرام این پست را توهین به شاهنامه و فردوسی در نظر گرفته و آن را نمونه‌ای از هدف قرار دادن هویت ملی دانسته‌اند که “ایران‌‌دوستی” را زیر سؤال می‌برد.

خانمی که جلدی از شاهنامه‌ را پیشِ‌روی خود گشوده، به‌زعم خود، به خوانش بخش اساطیری شاهنامه می‌پردازد و با زبان کنایه، روایت‌هایی از این بخش را زیر سؤال می‌برد، در این میان، اشعاری را هم به شاهنامه نسبت می‌دهد که یکی در میان غلط است.

عیارسنجی خورشید کار شب‌پره شد

صفحه شخصی محمدرضا شفیعی کدکنی، استاد نامدار زبان فارسی، با انتشار بیتی به این کلیپ واکنش نشان داد و نوشت:

“زمانه بس که پلید و پلشت و مسخره شد

عیارسنجی خورشید کار شب‌پره شد…”

خودآگاه جمعی ایرانیان

و در ادامه به‌نقل از زنده‌یاد ابوالفضل خطیبی، آورد: “…پس از فردوسی هویت ایرانی نه در بستر حکومتی یکپارچه به‌لحاظ سیاسی و دینی بلکه در بستری فرهنگی، ادبی و هنری استمرار یافت. ایرانیان شاهنامه را چون شناسنامه ملی خود حفظ کردند و منتظر فرصتی بودند تا یکپارچگی سیاسی و جغرافیایی روزگار کهن را زنده کنند که کردند.

پس از پدید آمدن شاهنامه تا ۵۰۰ سال بعد که صفویان یکپارچگی سیاسی را به ایران بازگرداندند، به‌رغم وجود حکومت‌های محلی، مفهوم ایران‌شهر همچنان به حیات خود ادامه داد، گواه این معنی در مدیحه‌های شاعرانی چون سنایی، نظامی، خاقانی، خواجوی کرمانی و عبید زاکانی نهفته است که پادشاهان ممدوح خود را هرچند بر قلمروی در گوشه‌ای از ایران‌زمین حکم می‌راندند، شاه ایران یا خسرو ایران خطاب می‌کردند.

در قرن بیست و یکم ایرانیان می‌توانند بر پایه همان بنیادها، به‌ویژه بنیادهای اخلاقی، که در سرتاسر شاهنامه موج می‌زند، در جهانی که بر اثر پیشرفت‌های برق‌آسا در فناوری ارتباطات بیم آن می‌رود که بسیاری از فرهنگ‌های بومی فراموش شوند، هویت ایرانی خود را حفظ کنند و آن را استمرار بخشند. سخن آخر اینکه اگر دیوان حافظ ناخودآگاه جمعی ایرانیان را باز می‌تاباند، شاهنامه خودآگاه جمعی ایرانیان است.”

شاهنامه همواره قداست خاصی نزد فارسی‌زبانان و ایرانیان داشته است. در نظر ایرانیان، میراث فردوسی نه‌تنها یک اثر ادبی، که سند هویت ایرانی است که توانسته است در بزنگاه‌های تاریخی، دست ایرانیان را بگیرد و از بن‌بست‌ خارج کند.

شاهنامه؛ نوش‌داروی ایرانیان برای روزهایسخت

ایران و زبان فارسی وامدار تلاشی است که فردوسی در حدود ۳۰ سال از عمر شریفش را صرف آن کرد و در نهایت اثری متولد شد که نه‌تنها فخر ایرانیان و فارسی‌زبانان، که از شاهکارهای ادبی جهان شناخته و معرفی می‌شود.

پژوهشگران ایرانی و غیرایرانی شاهنامه را نوش‌دارویی برای ایرانیان دانسته‌اند که گاه مجبور بوده‌اند در تلاطم‌های روزگار زیر بیرق بیگانه روزگار بگذرانند و تن به سازش دهند. فردوسی که او را از پیامبران شعر فارسی می‌دانند، همیشه چون پدری مشفق دست فرزندان خود را گرفته و با جان کلامش، درس نیک‌اندیشی، اخلاق، وطن‌دوستی، جوانمردی، وفای به عهد، حیا و حرمت داده است.

فرزانه طوس بیش از آنچه گمان کنیم، مایه قوام تاریخ و هویت ایرانی بوده است، این موضوع در جای جای ایران و میان اقوام مختلف ایران نیز قابل بررسی است. تأثیر میراث فردوسی در ادوار مختلف تاریخ ایران و حتی امروز نیز قابل مشاهده است. تأثیرپذیری کلام، فرهنگ، آیین‌ها و سنت‌های اقوام مختلف ایران از اثر سترگ فردوسی تأثیری پایدار بوده که از گذشته‌های دور آغاز شده است و تا امروز نیز ادامه دارد.

۳ پرسش مهم

انتشار این کلیپ پرسش‌های مهمی را میان مخاطبان مطرح کرده است، این‌که؛ مرز میان “شوخی” و “طنز” با “لودگی” کجاست؟

پرسش مهم دیگر این است؛ چرا باید الآن اثری مورد تمسخر قرار گیرد که شناسنامه هویت ایران است؛ آن هم در شرایطی که کشور مورد تهدید دشمن خارجی است و اتفاقاً شاهنامه، روایتی است از قهرمانی ایرانیان در میدان نبرد؟

و در نهایت؛ این کلیپ که از آن بوی هر چیزی برمی‌آید، الّا طنازی، خنده را بر لب چه‌کسانی نشانده است؟

اختلال نمایشی و نمایش اختلال

اینستاگرام به‌عنوان یکی از شبکه‌های تأثیرگذار و پربازدید در دنیای امروز شناخته می‌شود، ابزاری که به‌راحتی در دسترس مخاطب با هر سن و سلیقه‌ای است و به‌راحتی می‌تواند محتوا با موضوعات و مضامین مختلف را دریافت کند.

گسترش استفاده از این اپلیکیشن میان کاربران سبب شده است برخی افراد با اختلالات شخصیتی و روحی، این فضا را بستری مناسب برای خود بدانند و با راه‌اندازی پیج‌های مختلف، در این فضا فعالیت کنند. میل به دیده شدن که روان‌شناسان از آن با عنوان “اختلال نمایشی” یاد می‌کنند، سبب شده است برخی از کاربران محتوای موردنظر خود را بدون راستی‌آزمایی و تنها در جهت دیده شدن در صفحات مجازی، منتشر کنند و منتظر بازخوردهای مثبت و منفی بمانند و از آن لذت ببرند.

توجه‌طلبی مفرط در این دسته از افراد سبب می‌شود بدون در نظر گرفتن هیچ قاعده و قانون و متر و معیاری، در فضای مجازی فعالیت کنند؛ حتی به‌بهای تیشه زدن به ریشه خانه پدری.